QGIS mi Netcad mi? Asıl Soru Bu Değil
Harita mühendisliği ve CBS dünyasında yıllardır değişmeyen bir tartışma var: QGIS mi Netcad mi? Bu soru, özellikle mesleğe yeni başlayanlar için bir tercih meselesi gibi görünürken, deneyimli mühendisler için çoğu zaman alışkanlıkların savunusuna dönüşüyor. Oysa sahada ve ofiste yaşanan gerçek problemlere bakıldığında, bu tartışmanın çoğu zaman asıl konuyu ıskaladığı görülüyor.
Bugün birçok kurumda kullanılan yazılım, aslında teknik yeterliliğinden çok geçmişte verilen bir karara dayanıyor. “Yıllardır bunu kullanıyoruz”, “Ekip buna alışık”, “Projeler hep bu formatta geldi” gibi gerekçeler, zamanla yazılımı bir araç olmaktan çıkarıp bir kimlik meselesine dönüştürüyor. Bu noktadan sonra hangi yazılımın ne sunduğu değil, hangi yazılımın savunulduğu konuşuluyor.
Oysa sahada yaşanan sorunlar yazılımdan bağımsızdır. Ölçüm sahada alınır, veri sahada üretilir ve hata da çoğu zaman sahada yapılır. Ofiste yaşanan gecikmelerin, tekrar işlerin ve veri kayıplarının büyük bir kısmı kullanılan programdan değil, kurulan iş akışından kaynaklanır. Aynı yazılımı kullanan iki farklı ekipten birinin çok verimli, diğerinin sürekli sorun yaşaması bunun en açık göstergesidir.
QGIS ile çalışan bir ekip, sahadan gelen veriyi hâlâ defterden Excel’e, Excel’den CBS ortamına aktarıyorsa; Netcad kullanan bir ekip de aynı şekilde manuel veri girişleriyle ilerliyorsa, aradaki fark yalnızca arayüz alışkanlığından ibaret kalır. Sorun yazılımın adı değil, verinin sahadan ofise nasıl taşındığıdır. Bu taşıma süreci ne kadar parçalıysa, hata ihtimali de o kadar artar.
Bu noktada “açık kaynak” ve “lisanslı yazılım” tartışması da çoğu zaman yanlış bir zeminde yürütülür. Açık kaynak, sanıldığı gibi yalnızca “ücretsiz” anlamına gelmez. Asıl gücü esneklik ve uyarlanabilirliktir. Lisanslı yazılımlar ise belirli standartları ve kuralları beraberinde getirir. Ancak hangi model tercih edilirse edilsin, eğer saha ile ofis arasında sağlıklı bir veri akışı yoksa, en güçlü yazılım bile beklenen faydayı sağlamaz.
Günümüzde asıl ayrışma, hangi yazılımın kullanıldığından çok, yazılımın nasıl konumlandırıldığı üzerinden yaşanıyor. Yazılımı merkeze koyan yaklaşımlar, genellikle sahayı ikinci plana atıyor. Oysa sahayı merkeze alan sistemlerde yazılım yalnızca görünmeyen bir altyapı görevi görür. Kullanıcı için önemli olan, sahada ürettiği bilginin ofiste karşılığını bulmasıdır; hangi programda açıldığı değil.
Bu nedenle giderek daha fazla kurum, tek bir yazılıma bağlı kalmak yerine hibrit yapılar kurmayı tercih ediyor. Sahada mobil çözümlerle veri toplanıyor, ofiste farklı yazılımlar bu veriyi kendi ihtiyaçlarına göre kullanabiliyor. Bu yaklaşım, “QGIS mi Netcad mi?” sorusunu anlamsızlaştırıyor. Çünkü veri bir kez doğru üretildiğinde, hangi ortamda işlendiği ikincil bir konu haline geliyor.
Harita mühendisliği pratiği de bu yönde dönüşüyor. Artık mühendislerden yalnızca ölçüm alması ya da çizim yapması beklenmiyor. Veriyi doğru tanımlaması, standartlaştırması ve sürdürülebilir bir sistem içinde yönetmesi bekleniyor. Bu da yazılım bilgisinden çok, süreç bilgisi gerektiriyor. Süreci doğru kurgulayamayan bir ekip için en gelişmiş yazılım bile yalnızca pahalı bir araçtan öteye geçemiyor.
Sonuç olarak “QGIS mi Netcad mi?” sorusu, çoğu zaman yanlış bir başlangıç noktasıdır. Asıl sorulması gereken, sahadan ofise veri akışının nasıl kurulduğu, verinin kaç kez el değiştirdiği ve hangi aşamada anlamını yitirdiğidir. Bu sorulara net cevaplar verilebildiğinde, kullanılan yazılım zaten doğal olarak doğru yere oturur.
Geokodlama olarak biz, bu tartışmaya taraf olmaktan çok, bakış açısını değiştirmeyi önemsiyoruz. Çünkü doğru iş akışı kurulduğunda, yazılım bir engel değil; görünmez bir destek haline gelir.